در قدیم با نبود مواد مناسب و متنوعی که امروز موجود است بناهایی با کیفیات بهتر ساخته می شد که این خود جای تامل دارد. معماران در ساخت مساجد اعتقاد خاصی داشتند. گنبد صلوات جزئی از بناهای قدیم است . این مسجد (مسجد امام)در میدان امام اصفهان واقع شده است و قدمتی دیرینه دارد. در این نمونه ذکر صلوات حضرت محمد و خاندان مطهرش دیده می شود. با توجه به اینکه این ذکر از ادعیه رایج مسلمانان و بخصوص شیعه می باشد، جایگاه ویژه ای در بناهای اسلامی مخصوصا مساجد دارد. اما جالب اینجاست که ذکر صلوات در پایه گنبد روی پشت بام قرار دارد. جایی که چشم مردم آن را نمی بیند و برای دیدن آن باید به پشت بام رفت. این خود اشاره ای دیگر به معنوی بودن و تاثیرات تکوینی کلمات دارد که معماران سنتی به آن وقوف داشتند. البته بکار بردن ادعیه و آیات الهی به صورت کاشی کاری در نقاط داخلی مسجد هر کدام تفسیری زیبایی شناختی و مفهومی دارد.

اما امروزه به علت نگاه های سیاسی - اجتماعی و گاه اقتصادی به مساجد اندیشه سنتی رو به افول گذاشته است و در جریان مدرن بُعد معنایی و استعلایی مسجد و نماد گرایی در آن به استحکام و سادگی و سهولت در ساخت و کم هزینه بودن تبدیل شده است. بدین ترتیب مساجد امروزی در محله ها و اماکن عمومی بیش از آنکه به مسجد شباهت داشته باشند به نماز خانه شباهت دارند و از همه نماد های موجود که فضای معنوی را برای نمازگزار فراهم می کرده، فقط منبر و محراب آن هم از باب ضرورت حفظ شده است. این همان آفت مدرن یعنی تبدیل کیفیت ها به کمیت ها ست.

به نام اوکه از هیچ آفرید

تو را برای تمام روزهایی که زیسته ام دوست می دارم

تو را بجای تمام کسانی که نشناختم دوست می دارم

تو را بجای تمام روزگارانی که نمی زیستم دوست می دارم

تورا بجای کسانی که دوست نمی دارم دوست می دارم

تو را بخاطر دوست داشتن دوست می دارم

از بس از خونه و معماری نوشتم خسته شدم . می خوام یک کم از خیلی چیزای دیگه بنویسم.

چشم هایش خیس شده است. قطره ای رو دفترش می افتد. خودکار را روی کاغذ رها می کند. صندلی را عقب می کشد و پالتو را از جالباسی بر می دارد. از در اتاق خارج می شود.پله ها را آرام و یکی یکی پایین می آید. در شیشه ای حیات را باز می کند. باد سر پاییز پوست صورتش را می سوزاند. یک قدم جلوتر می رود . روی پله اول حیات می ایستد و دستش را به دیوار سنگی تکیه می دهد. درخت های لخت روی برگ های زرد ایستاده اند. باد مقداری برگ را در هوا می چرخاند و روی آب حوض پخش می کند. برگ ها روی موج های کوچک تلو تلو می خورند. سایه اش را روی برگ های زرد می بیند که در امتداد راه باریک بین برگ های زرد و به او نزدیک میشود. درختان انگار ایستاده اند و تماشا می کنند............ .

1- هیچ فکر کردید که چرا ما از دیدن بناهای قدیمی و اون نقوش اسلیمی و مناره و گنبد و هشتی و تاق و .... لذت می بریم و یه نموره احساس آرامش می کنیم.

2-این احساس از ممکن است دو دلیل داشته باشد.یا اینکه شما یه چیز تازه دیدید و به خاطر متفاوت بودنش و جدید بودنش بهش علاقمند شدید یا اینکه به خاطر گذشته و فرهنگ ومحتوایی که پشتش داره به آرامش رسیدید و مجذوبش شدید.

3- اگر احتمال دوم باشد ینی به خاطر محتوا و حقیقتی که در بنای سنتی ست چشم شما از اون لذت می بره و احساس آرامش می کنه که این جای خوشحالی ست و به نظر عاقلانه میاد ما بناهای سنتی را تجدید کنیم با لحاظ امکانات و موقعیت روز و اجتماع. منظورم استفاده از فکر و اندیشه مبنایی معماری این بناهاست.

4- اما اگر احتمال دوم درست باشد ینی به خاطر تازه بودن و متفاوت بودنه که جذابیت داره ، این اصلا درست نخواهد بود که این جور ساختمان ها دوباره تجدید بشن. چون تازگی و تفاوت به زودی در عرصه شیوع صفت خودشو از دست می ده.

5- اما حرف من اینه که بیایم فکر کنیم که آیا بازگشت به حقیقت و محتوای بناهاو معماری قدیم به صلاحه و آرامش رو به ارمغان میاره یا اسباب زحمت بیشتر می شه . بیایم در این مورد فکر کنیم کاری که در وارد کردن معماری مدرن در زندگیمون نکردیم.

1-امروز به این فکر می کردم که چرا تمام شهر سازی ها پل ها و قطار و ماشین و هر چه فکر کنید تقلید از الگوهای غربی ست. آیا نمی شود خانه هایی متفاوت با اندیشه خلاق طراحی کرد. ؟ آیا نمی توان بدون دوری از تکنولوژی اصالت خود را حفظ کرد؟

2- چرا مهندسا و سازنده های ما به خودشون اجازه نمی دن که خلقیت به خرج بدن. خلقیتی که بر اساس فرهنگ ودین مردم این مرز و بوم باشه . آن زمان دیگر دوگانگی فرهنگی و اشکالاتی که حالا پیش می آید  وجود نخواهد داشت.

3-معماری کوبیسم یا اپرسیونیسم انتزاعی که در بعضی بنا ها دیده می شه زاییده فرهنگ غرب است. فرهنگ مدرنی که زیبایی را فقط به خاطر زیبایی ستایش می کند اما در فرهنگ ما از زیبایی در جای جای زندگی استفاده می شود نه به خاطر خود زیبایی بلکه به خاطر رساندن مفهوم  و معنایی به دیگران اما به طریقی زیبا.

4- امروز را نادیده بگیرید که ما خود را گم کردیم اما در 300-400 سال پیش یعنی قبل از قاجار(از قاجار تا 30 سال پیش را دوران افول هنری می شمارند. دورانی که هیچ علم و اختراعی بروز نیافت) ما صاحب معماری و تمدنی مستقل بودیم و معماران ما همه از خلاقیت و دانش خود استفاده می کردند. تلاشی که هنوز آثار آن در اصفهان و کاشان و کرمان وخیلی از شهر های دیگر باقی مانده است.

5- من خوانندگان این سطور را دعوت به فکر کردن در زندگی کنونی خویش می کنم هرچند همه ما به آن عادت کرده ایم ، اما کمی اندیشه و توجه به مبانی اسلام و فرهنگ ایران مارا متوجه غفلتمان از فرهنگ و گذشته خویش می کند.